مختلف مشغول بودند . در اين مدرسه آثار يونانى و برخى كتب سانسكريت و پهلوى نيز به سريانى برگردان مىشد . « 1 » در عصر نهضت ترجمه ، آثار بر جاى مانده از اين مدرسه به بيت‌الحكمه بغداد منتقل شد و مترجمان ممتازى كه عمدتاً نسطورى بودند ، آثار سريانىزبان اين مدرسه را به عربى ترجمه كردند . مدرسه قِنسَّرين كه بر كنار فرات بنا شده بود ، فلسفه يونانى را تعليم مىداد . بيشتر استادان اين مدرسه سريانىهاى يونانىزبان بودند و از سويى فراگيران آن نيز به تحصيل فلسفه ، رياضيات و علم لاهوت مبادرت داشتند . در اين مدرسه كتاب‌هاى افلاطون ، ارسطو و فيثاغورث و ساير انديشمندان يونانى و مصرى به سريانى ترجمه گرديد . مدرسه‌هاى تعليمى سريانى ، دانشى ويژه در علم طب داشتند كه وصف تبحّر پزشكان آنجا در بيشتر منابع تاريخى آمده است . پس از انحطاط برخى مدارس سريانى ، بسيارى از اين پزشكان به دانشگاه جندىشاپور كوچيدند و بعدها نيز در رونق بخشيدن جندىشاپور نقش مهمى را ايفا نمودند . « 2 » با انجام فتوحات اسلامى در شام و انتخاب دمشق به عنوان مركز خلافت امويان ، بخش‌هايى از علوم سريانى يونانى به جهان اسلام انتقال يافت ، اما زمانى اين انتقال سرعت بيشترى گرفت كه عباسيان زمام امور را به دست گرفتند . منتقل شدن مركزيت خلافت به بغداد از يك‌سو و تأسيس بيت‌الحكمه بغداد از ديگر سو ، توجه به ذخاير علمى سريانى و پزشكان نسطورى را افزايش داد . از ميان طبيبان حاذق سريانى كسانى چون خاندان بختيشوع به دربار عباسيان راه يافتند و در ترجمه و يا انتقال علوم و مواريث سريانى نقش مهمى را بر عهده داشتند . « 3 » 5 . تمدن هندى اگرچه سرزمين هند و تمدن درّه رود سند جزو متصرفات و يا مناطق تحت نفوذ مستقيم مسلمانان نبود ، اما دانشمندان هندى همواره حضورى فعال و تعيين‌كننده در تاريخ تمدن اسلامى داشته‌اند .

--> ( 1 ) . در باره چگونگى انتقال مواريث نسطوريان مدرسه رُها به جندىشاپور بنگريد به : محمد محمدى ، فرهنگ ايرانى پيش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامى و ادبيات عربى ، ص 232 و 233 . ( 2 ) . براى آگاهى بيشتر بنگريد به : همان ، ص 248 - 241 . ( 3 ) . براى آگاهى بيشتر بنگريد به : ابن نديم ، الفهرست ، ص 358 ؛ ابن ابى اصيبعه ، عيون الانباء فى طبقات الاطباء ، ص 125 و 126 و 136 ؛ ابن جلجل ، طبقات الاطباء و الحكماء ، ص 56 - 12 .